علت اصلی از بین رفتن جنگلهای ایران چیست ؟

جنگلهای ایران در مسیر انقراض قرار دارد

ایران که در کمربند خشک دنیا واقع شده سطح بسیار محدودی از جنگل را در خود دارد. نوار باریک حاشیه خزر جنگلهای هیرکانی را که باقیمانده دوران سوم زمین شناسی است، در کنار خود جای داده اما فشارهای بی‌رویه به این جنگلها، وضعیت آنها را وخیم کرده است. هر روز شاهد اخباری از تخریب در جنگلهای هیرکانی هستیم. این جنگلها که میراث طبیعی تمام مردم ایران به حساب میآیند، علاوه بر اینکه در معرض تغییر کاربری های گسترده قرار دارند، با هجوم انواع آفات و بیماریها هم دست و پنجه نرم میکنند. برداشتهای مجاز و غیرمجاز چوب از جنگلهای شمال فشار وارده به این اکوسیستم طبیعی را دوچندان کرده و بیم آن میرود که تا سه دهه آینده هیچ جنگلی در ایران باقی نماند.

جنگلهایی که امروز به راحتی توسط قاچاقچیان چوب، مصارف روستایی و صنعتی به یغما میرود محل زندگی پرندگان، حشرات و جانوران زیادی است. بخش وسیعی از جنگلهای شمال برای اجرای پروژه های عمرانی غیرضروری از دسترس خارج میشود. در حالی که راه های متعددی برای دسترسی به نوار ساحلی شمال کشور وجود دارد، اصرار بر ساخت آزادراه تهران شمال یا مسیرهای دیگری که استانهای شمالی را به سایر نقاط کشور متصل میکند، به حدی ادامه یافته که تمام زیستگاه های امن حیوانات را تحت تأثیر خود قرار داده است. در حال حاضر روزی نیست که خبر تصادف گونه های حیات وحش در رسانه ها منتشر نشود اما راهکاری هم برای کنترل این وضعیت از سوی مسوولان به گوش نمیرسد. جنگل با تمام اجزایش زنده است. با حذف حیوانات از اکوسیستم جنگل، زادآوری بسیاری از گونه های گیاهی که ضامن بقای جنگل است هم از بین میرود اما دولت نه فقط جاده جدید را از دل جنگلهای شمال عبور میدهد بلکه برنامه های ایمن سازی و تعریض جاده های قدیمی منتهی به شمال را هم از دستور کار خود خارج نمیکند.

پروژه شیرین سازی آب خزر و انتقال آن با لوله به سمنان از قلب استانهای شمال کلید میخورد و در کنار این دخل و تصرفها، بسیاری از گونه های علفی، حشرات و پرندگان بدون آنکه حتی شانس شناسایی پیدا کنند از زیستگاه خود رانده شده و نسلشان منقرض میشود. جنگلهای شمال با تنوع زیستی بسیار غنی که دارد باید از چتر حمایتی خاص دولت بهره مند شود اما خبری از این حمایتها نیست.

علت اصلی از بین رفتن جنگلهای ایران چیست + تحلیل کامل

جنگلهای غرب نیز وضعیت بهتری نسبت به شمال کشور ندارند. شخم زیرآشکوب، تبدیل بلوطهای زاگرس به زغال، چرای بیش از حد دام و فشارهای مضاعف دیگر، تیشه به ریشه این جنگلها زده است. آفت زغالی بلوط در غرب بیداد میکند و نهادهای متولی بودجه لازم برای مقابله با این آفت را در اختیار ندارند. پروژه های عمرانی متعدد از جمله سدهایی که با هدف کنترل آبهای مرزی ساخت آنها در دستور کار دولت قرار دارد، سالانه صدها هکتار از جنگلهای بلوط زاگرس را زیر آب میبرد اما هیچکس دغدغه از دست رفتن منابع ژنتیکی را ندارد که حاصل میلیونها سال تلاش طبیعت است. اگرچه حال و روز جنگلهای ایران چندان خوش نیست اما فعالان محیط زیست بر این باورند که با حذف عوامل مخرب از عرصه های طبیعی کشور، همراهی دولت، تزریق بودجه و تغییر سیاستها میتوان به آینده جنگلها در سرزمین خشک ایران امیدوار بود. جنبشهای محیط زیستی، این روزها در برابر قطع هر درخت مقاومت میکنند تا این میراث ارزشمند که از نسلهای قبل به دست ما رسیده، برای آیندگان هم باقی بماند و نسل آتی جنگل را فقط در قاب تصاویر نبیند.